FAKTY O GAZIE ŁUPKOWYM

PROCES POSZUKIWANIA I WYDOBYCIA GAZU Z ŁUPKÓW W POLSCE
obrazek

Proces poszukiwania i wydobycia gazu z łupków w Polsce na przykładzie działań PGNiG SA.

GAZ ZIEMNY W POLSCE
obrazek

Warto wiedzieć, że Polska zużywa
14 mld m3 gazu rocznie. Krajowe wydobycie wynosi około 4 mld m³. Ilość ta pokrywa 30% zapotrzebowania na gaz. Pozostałe 70% czyli 10 mld m³ importujemy z Rosji. 

GAZ Z ŁUPKÓW A GAZ KONWENCJONALNY
obrazek

Gaz z łupków nie różni się składem od gazu konwencjonalnego. Powstał w wyniku przemiany szczątków organicznych w wysokiej temperaturze i na dużej głębokości, ale został uwięziony w innym podłożu – w skałach ilasto¬ mułowcowych (potocznie zwanych łupkami). Przy obecnym wykorzystaniu gazu ziemnego w Polsce oraz biorąc pod uwagę jego szacowane zasoby, eksploatacja gazu z łupków i wydobycie ze złóż konwencjonalnych może zaspokoić nasze potrzeby na prawie 65 lat.

CZYSTOŚĆ I EKOLOGIA
obrazek

Gaz ziemny to najbardziej czyste i ekologiczne źródło energii spośród wszystkich paliw kopalnych. Proces jego spalania charakteryzuje się niską emisją substancji zanieczyszczających powietrze w porównaniu do paliw kopalnych, a ponadto nie generuje powstawania odpadów.

PROCES POSZUKIWANIA – PRACE SEJSMICZNE
obrazek

Jednym z pierwszych etapów procesu poszukiwania gazu są prace sejsmiczne. Polegają na wysyłaniu w głąb ziemi fal sejsmicznych. Nie zagrażają one ludziom i środowisku, a generują je specjalne maszyn samobieżne. Fale sejsmiczne odbijają się od granic warstw geologicznych.

REJESTROWANIE I PRZETWARZANIE DANYCH SEJSMICZNYCH
obrazek

Te fale rejestrowane są na powierzchni za pomocą układu pomiarowego, którego podstawowym elementem są geofony. Efektem prac są przekroje geologiczne, obrazujące głębokość zalegania, grubość i ułożenie warstw geologicznych, w tym tych, w których mogą się znajdować pokłady gazu ziemnego.
Zabieg nie jest odczuwalny na powierzchni. Badania sejsmiczne wykazały, że nawet uderzenie pioruna powoduje większe drgania

BEZPIECZEŃSTWO PRAC SEJSMICZNYCH
obrazek

Badania sejsmiczne są bezpieczne dla ludzi zwierząt i budynków.
Użycie bezinwazyjnego źródła wzbudzania fali sejsmicznej minimalizuje oddziaływanie na środowisko, a dzięki precyzyjnej kontroli energii wzbudzanych drgań, możliwe jest prowadzenie prac w miastach, w bezpośredniej bliskości budynków. Badania takie nie mają również wpływu na poziom i jakość wód gruntowych.

BUDOWA DRÓG DOJAZDOWYCH I PLACU WIERTNI
obrazek

Przygotowanie terenu pod budowę wiertni rozpoczyna się od budowy dróg dojazdowych oraz zdjęcia i zdeponowania wierzchniej warstwy ziemi w postaci wałów. Zwykle plac ma wielkość około 1 ha. Dla porównania rozmiar średniego centrum handlowego wynosi około 4,5 ha. Przeważnie plac sytuuje się w polu lub w lesie, z dala od zabudowań. Odległość od najbliższych obiektów wynosi minimum 1,5 wysokości wieży wiertniczej lub masztu.

ZABEZPIECZENIE PODŁOŻA POD PLACEM WIERTNI
obrazek

Podłoże wiertni oraz basen przylegający umacnia oraz uszczelnia się płytami betonowymi, a w miejscach, w których to niezbędne; takich jak hala maszyn, magazyny płuczkowe, magazyny paliw i smarów, pojemniki z odpadami; także folią zabezpieczającą.

ETAP WIERCENIA
obrazek

Świder urabiający skałę, przesuwa się w dół, pogłębiając odwiert pionowy. Wpompowywanie specjalnego płynu, zwanego płuczką, pozwala wyprowadzić na powierzchnię nawiercone odłamki skał, a także chłodzić i smarować świder oraz stabilizować ściany odwiertu.

ODGŁOSY PRACY
obrazek

Praca przy odwiertach nie powoduje uciążliwego hałasu. Natężenie dźwięku towarzyszącego odwiertom jest mniejsze od generowanego przez ruch uliczny.
Pomiar natężenia dźwięku wykonano w odległości 150 m od źródła

WARSTWY WODONOŚNE
obrazek

Odwierty poszukiwawcze w skałach łupkowych w Polsce wykonywane są na głębokościach większych niż 2,5 km. Użytkowe poziomy wody w Polsce występują zwykle na głębokości do około 200 m. Warstwy gazonośne od wodonośnych dzieli izolacja w postaci, minimum 2 kilometrów, nieprzepuszczalnych skał. Zapewnienie absolutnej szczelności otworu służy ochronie warstw wodonośnych, a zarazem jest podstawą bezpiecznego i efektywnego wydobycia gazu ze złoża.

 

IZOLACJA ODWIERTU
obrazek

Już podczas prac wiertniczych odwiert izolowany jest rurami i kołnierzami cementowymi. Po odwierceniu odcinka do otworu wprowadzane są rury okładzinowe. W przestrzeń między rurami okładzinowymi a ścianą odwiertu wtłaczany jest zaczyn cementowy, uszczelniający odwiert i oddzielający wody gruntowe. W celu zwiększenia bezpieczeństwa, stosuje się dodatkowe kolumny rur, które uszczelnia się również za pomocą cementu.

WYKONANIE ODWIERTU POZIOMEGO
obrazek

Po wykonaniu odwiertu pionowego, na pożądaną głębokość (tj. około 2500 m) zestaw wiertniczy zostaje wyposażony w specjalne elementy niezbędne do wykonania odwiertu poziomego i jednoczesnego prowadzenia pomiarów aktualnej pozycji świdra.

ORUROWANIE ODWIERTU POZIOMEGO
obrazek

Po wywierceniu odcinka poziomego do otworu wpuszczana jest kolumna rur eksploatacyjnych, do której ponownie wtłaczany jest zaczyn cementowy. Wypełnia on przestrzeń między rurą eksploatacyjną a skałą, uszczelniając ją.

PERFORACJA OTWORU
obrazek

Kolejnym etapem procesu jest perforacja poziomej części otworu, wykonywana za pomocą tzw. perforatora. Z uwagi na znaczną głębokość, skutki perforacji nie są odczuwalne na powierzchni. Nie ma ona także wpływu na warstwy skał zalegające na mniejszych głębokościach.

SZCZELINOWANIE HYDRAULICZNE
obrazek

Aby gaz mógł się wydobyć na powierzchnię, skała łupkowa musi być udrożniona poprzez zabieg szczelinowania hydraulicznego. Zabieg polega na wtłoczeniu do odwiertu płynu do szczelinowania pod dużym ciśnieniem wewnątrz formacji skalnych.

KRUSZENIE SKAŁ
obrazek

Wpompowywana ciecz wciska się pod wpływem ciśnienia w mikroszczeliny o szerokości około 0,2 mm na głębokości poniżej 2,5 km. Dla zapewnienia bezpieczeństwa, cały proces jest na bieżąco monitorowany. Woda wykorzystywana do procesu szczelinowania jest kupowana z sieci wodociągów gminnych, na podstawie umowy ¬cywilno prawnej lub pozwolenia wodno¬ prawnego w przypadku własnego ujęcia wód.

WODA W PROCESIE SZCZELINOWANIA
obrazek

Ilość wykorzystywanej wody w procesie szczelinowania hydraulicznego nie ma wpływu na zaburzenie równowagi środowiska naturalnego.
Dla porównania Warszawa w ciągu doby zużywa 410 tys. m3, natomiast do wykonania jednego zabiegu szczelinowania potrzebne jest jedynie 20 tys. m3 wody.

ZUŻYCIE WODY
obrazek

Z szacunków Państwowego Instytutu Geologicznego wynika, że roczne zużycie wody, przy założeniu wykonania 50 zabiegów szczelinowania w ciągu roku, stanowi około 1,3% ilości wody wykorzystywanej przez zakłady przemysłowe innego typu.

WODA W PROCESIE WYTWARZANIA ENERGII
obrazek

Jeżeli dokonamy przeliczenia wody na ilość uzyskanej tym kosztem energii, to zużycie wody okaże się znacznie mniejsze niż w przypadku węgla, uranu, ropy naftowej a w szczególności biopaliw. Do produkcji 1 Btu (British Thermal Unit) energii z gazu łupkowego potrzeba zaledwie 4–6 litrów wody. Analogicznie do produkcji 1 Btu z węgla potrzeba 8–120 litrów, z uranu 30–80 litrów, z ropy naftowej 30–9 500 litrów, a z biopaliw powyżej 9 500 litrów.

UDROŻNIANIE SZCZELIN
obrazek

Dodatek piasku w płynie szczelinującym powoduje, że po zmniejszeniu ciśnienia powstałe szczeliny nie zamykają się z powrotem, a pozostając otwarte, umożliwiają kontrolowany przepływ gazu w górę do odwiertu.

SKŁAD PŁYNU DO SZCZELINOWANIA
obrazek

Podstawowym składnikiem płynu do szczelinowania jest woda, która stanowi około 95% mieszanki. Pozostałe jej elementy to w 4,5% piasek i 0,5% dodatków chemicznych. Z uwagi na niewielkie stężenie tych substancji, są one całkowicie nieszkodliwe dla środowiska.

DODATKI CHEMICZNE W PŁYNIE DO SZCZELINOWANIA
obrazek

Rodzaj i skład substancji w płynie do szczelinowania jest dobierany w zależności od wyników badań pobranych próbek skał z odwiertu. Każdy z nich jest stosowany w gospodarstwach domowych, przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym.

ODZYSKIWANIE PŁYNU DO SZCZELINOWANIA
obrazek

Po zabiegu znaczna część płynu – to jest około 40% – wraca na powierzchnię. Odzyskany płyn jest magazynowany w odizolowanym, szczelnym zbiorniku i może być wykorzystany ponownie do zabiegu szczelinowania, lub też, po podczyszczeniu, już w postaci ścieku, jest utylizowany przez wyspecjalizowane przedsiębiorstwa w specjalnie do tego przeznaczonym miejscu, np. w oczyszczalni ścieków.

BEZPIECZEŃSTWO ZABIEGU SZCZELINOWANIA
obrazek

Dodatkowym czynnikiem zapewniającym bezpieczeństwo procesu szczelinowania hydraulicznego jest gwarantowana szczelność wszystkich urządzeń oraz głębokość ponad 3000 m, na której wykonywany jest zabieg. To sprawia, że nie ma możliwości wymieszania się płynu szczelinującego z wodą w warstwach wodonośnych, które znajdują się do 200 m pod ziemią.

SYSTEM KROCZĄCY W URZĄDZENIU WIERTNICZYM
obrazek

Zastosowanie w urządzeniu wiertniczym
t­zw. systemu kroczącego umożliwia przesuw urządzenia wzdłuż jego osi. W związku z tym odwierty na powierzchni mogą być wykonywane co 5–10 m od siebie, jednak już na głębokości 3 km ich odległość od siebie może sięgać 300 m.

Tym sposobem operując z 1 ha na ziemi zasięgiem można objąć do 40 ha pod ziemią.

ZALETY ODWIERTU POZIOMEGO
obrazek

Zaletą odwiertu poziomego jest możliwość wykonania całej sieci otworów za pomocą jednej platformy wiertniczej, pozwala to na ograniczenie niepożądanego wpływu na krajobraz. Zastosowanie technologii wykorzystywanej przy wydobyciu gazu konwencjonalnego wymusiłoby wybudowanie większej liczby platform wiertniczych.

DEMONTAŻ WIEŻY WIERTNICZEJ
obrazek

Po zakończeniu wiercenia wieża wiertnicza jest demontowana, a odwiert przygotowuje się do eksploatacji. Proces od budowy wiertni do ukończenia odwiertu zwykle trwa kilka miesięcy. Na placu pozostają tylko głowica oraz towarzysząca jej infrastruktura techniczna. Wówczas, potrzebna powierzchnia to nie więcej niż kilkadziesiąt metrów.

POZYSKIWANIE GAZU
obrazek

Proces perforacji i szczelinowania wykonuje się na kolejnych odcinkach czyli sekcjach poziomych, a po ich zakończeniu rozpoczyna się pozyskiwanie gazu wydobywającego się na powierzchnię.

BUDOWA INSTALACJI NAZIEMNEJ
obrazek

Wylot odwiertu na powierzchni jest zabezpieczony głowicą eksploatacyjną, która zapewnia pełną szczelność, a dzięki temu bezpieczeństwo dla ludzi i środowiska.

Kolejny etap to budowa instalacji do oczyszczania i osuszania gazu oraz rurociągu łączącego otwór z siecią przesyłową, który prowadzony jest pod ziemią.

BRAK ZNACZĄCEJ INGERENCJI W KRAJOBRAZ
obrazek

W przypadku rozpoczęcia eksploatacji gazu, teren wokół wydzielonego i zabezpieczonego obszaru w takim samym stopniu poddany jest rekultywacji. Aktywny ośrodek zbioru gazu nie stanowi znaczącej ingerencji w krajobraz, jego powierzchnia może wynieść około 500 m2 lub nawet ograniczyć się do powierzchni małego przydomowego ogródka. Kopalnia gazu jest prawie niewidoczna, nieuciążliwa i stanowi taki sam element krajobrazu, jak sklep lub mała stacja benzynowa.

REKULTYWACJA TERENU
obrazek

Jeśli nie rozpocznie się eksploatacji gazu, teren odwiertu podlega ­całkowitej rekultywacji, uwzględniającej odtworzenie pierwotnej jego rzeźby i uregulowanie stosunków wodnych. Humus zgromadzony w postaci wałów okalających obszar wiertni jest rozplantowywany, a następnie dokonuje się rekultywacji agrotechnicznej, która polega na zebraniu i wywiezieniu płyt, nawożeniu, wykonaniu orki, bronowaniu i zasiewie roślin.

INSTYTUCJE NADZORUJĄCE PRACE
obrazek

Ministerstwo Środowiska,
Wyższy Urząd Górniczy i jego Okręgowe Urzędy Górnicze,
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska),
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska),
Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej (Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej),
Władze samorządowe,
Państwowy Instytut Geologiczny.

Strona główna
Wywiady
Badania
Raporty
Prawdy i mity
Czy wiesz, że
Słownik pojęć
Multimedia
Aktualności
Newsy z Polski
Newsy ze świata
Newsy PGNiG
Newsletter
Strefa wiedzy
Rodzaje gazu i jego wykorzystanie
Gaz z łupków
Gaz z łupków na świecie
Jeśli nie gaz z łupków to co - alternatywy
Łupki w Polsce
Obszary perspektywiczne
Koncesje PGNiG
Pozostali Koncesjonariusze
Współpraca
Aktualny widok na odwiert Lubocino
Korzyści
Dla gminy i jej mieszkańców
Dla Polski
Dla Europy
Bezpieczeństwo
Przepisy prawa/legislacja
Bezpieczeństwo mieszkańców w trakcie prac
Ochrona środowiska
logo PGNiG
KONTAKT     MAPA STRONY     POLITYKA PRYWATNOŚCI    © PGNIG
ODDAJ SWÓJ GŁOS!
Czy jesteś za pozyskiwaniem gazu z łupków?


znak zapytania
video icon
facebook icon

Ta strona używa COOKIES. Za pomocą cookies zbieramy dane jedynie w celach statystycznych. Możesz usunąć pliki cookies z dysku twardego a także zablokować ich zapisywanie poprzez zmianę ustawień swojej przeglądarki.

Akceptuję